Fl-10 ta’ Lulju 1902, tliet suldati barranin riedu li jkollhom xarba f’ bar li kienet tinsab fit-tarf t’ isfel tat-triq Manoel de Vilhena. Carmel Brincat, il-proprjetarja, irrifjutat li tiftaħ għalihom minħabba li kien tard bil-lejl. Bdew jarmu ġebel fit-tieqa fuq il-bar. Wieħed mill-ġebel laqat immaġni tal-Madonna, li kienet f’ kaxxa tal-ħġieġ, imdendla ħdejn it-tieqa. Bl-impatt tal-ġebla, il-każ ġie mfarrak u l-immaġni tal-Madonna ġiet imqatta’. Għalkemm il-ġebla kienet pjuttost kbira u tqila, u għalkemm kienet lejl riħ ħafna, xorta waħda, il-ġebla baqgħet mwaħħla fil-ħġieġ miksur. L-għada, il-ftit nies li kienu jgħixu f’ il-Gżira dak iż-żmien ressqu l-kwistjoni għall-attenzjoni tal-Qassis il-Parroċċa ta’ Stella Maris (tas-Sliema).
Bil-permess tal-Isqof, qassis minn Stella Maris warrab il-ġebla u għaddieha lill-Qassis il-Parroċċa. Ix-xbieha qaddisa ttieħdet fil-Knisja Parrokkjali ta’ Stella Maris f’ purċissjoni solenni, li warajha ġew iċċelebrati tlett ijiem ta’ talb u tpattija. Minn dakinhar il-quddiem, in-nies kienu jsejħu x-xbieha tal-Madonna tal-ġebla.
Ix-xbieha qaddisa nġiebet lura l-Gżira għall-qima tan-nies u tqiegħdet f’ dar tal-ħażna qrib ħafna tal-post tal-inċident. Iktar tard din ġiet sostitwita minn kappella li kellha 200 ruħ. Fis - 7 t’ Lulju 1913, Monsinjur Pietru Pace ddikjara lill - kappella viċi parroċċa. Nhar il-Ħadd Pentekoste 15 ta’ Mejju 1921, Arċisqof Monsinjur Dom. Maurus Caruana O.S.B. għamlitha parroċċa indipendenti.
Din il-knisja hija mibnija fil-forma ta’ salib Latin u hija pjuttost kbira. Hija magħmula minn kor, żewġ kappelli kbar, qasba u żewġ sagrifiċċji. Huwa twil 47 metru u wiesa’ 32.4 metri, filwaqt li l-passaġġ twil 8 metri. Hija mibnija fuq il-pjan ta’ Korintu. Matul maltempata ħarxa fl-1902, bolt tad-dawl laqat wieħed mill-istejjer u waqqgħet parti minnu. Fost il-qniepen li wieħed jista’ jsib fl-isteeples, hemm dik kbira magħmula fl-1891 mill-fundatur Gulju Cauchi, li swiet ₤380. Minbarra dan il-qanpiena, Cauchi għamlet tnejn oħra.
Il-ġewwieni mill-isbaħ tal-knisja huwa festa vera għall-għajnejn: linef tal-irħam, tad-deheb, tal-kristall li jleqq u pitturi sbieħ minn għadd ta’ pitturi famużi u validi ħafna, bħal Francesco Zahra, Gius. Caruana, Nicola Buhagiar, it-tpinġija titulari, il-kapulavur ta’ Alessio Erardi, GIO. L-unika waħda ta’ Battista Conti permezz ta’ Sagra, l-organu meraviljuż u l-istatwa stupenda tal-Madonna ta’ grazzja minn Mariano Gerada
Minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni tal-Gżira, ġie deċiż li tinbena knisja akbar. Il-Qassis il-Parroċċa FR Anton Manche”, ħadem b’ żelu fuq dan il-proġett. Ix-xogħol sar fl-1921 taħt is-superviżjoni tal-kostruttur ewlieni, is-Sur Antonio Sammut u tlesta fl-1935
Il-Kwadru Qaddis
Ix-xbieha sagra u l-ġebla għadhom preservati fil-knisja f’ kappella tal-ġenb bħala tifkira u tpattija
għar-reat li kien sar kontra l-Madonna.
Il-knisja hija ta’ stil Doriku. Il-faċċata għandha żewġ belfries li fihom hemm ħames qniepen manifatturati fis-7 ta’ Lulju 1957. Il-qniepen kienu mmanifatturati fil-fundatur ta’ John Taylor fir-Renju Unit għall-ispiża totali ta’ LM 3,949. L-inizjattiva biex jinġabru l-fondi għax-xiri tal-qniepen ittieħdet mill-Priest Parrokkjali Fr Paul Galea. Dawn ġew imbierka mill-Arċisqof Monsinjur Mikiel Gonzi. Fuq il-faċċata hemm żewġ statwi tal-ġebel – San Pietru u San Pawl. Dawn huma x-xogħol ta’ Marku Montebello u tlestew fl-1960.
It-tpinġija titulari li turi l-Madonna tal-Muntanja Karmel hija x-xogħol ta’ Ġanni Vella. Vella huwa l-pittur ta’ San Michael, San Ġorġ, San Marija u tal-Immakulata Kunċissjoni. It-tpinġija ta’ San Ġużeppi hija x-xogħol ta’ Ġuze Duca filwaqt li dak tal-qalb sagra ta’ Ġesu’ huwa x-xogħol tal-arti ta’ Guido Cali”. L-istampi tal-Annunzja; it-twelid ta’ Ġesu’ Kristu; u l-magħmudija ta’ Kristu huma xogħlijiet tal-artist Malti Prof Giuzeppe Briffa. Pitturi oħra juru n-nawfraġju ta’ San Pawl; Santa Tereża u San Ġwann De la Salle. Fil-kappella tan-naħa tal-lemin hemm salib antik ħafna.
L-istatwa titulari tal-Madonna
L-istatwa titulari tal-Madonna tal-Muntanja Karmel
Wieħed mill-Parroċċa Gzira
Uffiċċju tal-Gzira
Statwa tal-Madonna tan-niket
Fil-knisja hemm l-istatwi tal-Madonna tal-Muntanja Karmel; San Ġużeppi u Bambin Ġesu’; u l-Madonna tan-niket. L-istatwa ta’ Kristu żdiedet mill-mewt tista’ tidher biss fil-Knisja nhar il-Ħadd tal-Għid f’ liema jum isseħħ il-purċissjoni festiva tradizzjonali.
Il-Qassis tal-Parroċċa huwa Rev Carmelo Tanti u jista’ jiġi kkuntattjat fl-Uffiċċju tal-Qassis il-Parroċċa, triq Manoel de Vilhena, il-Gżira. In-numru tat-telefon huwa (356) 21335841 u n-numru tal-faks tiegħu huwa (356) 21332419. L-indirizz tal-websajt huwa http://www.maltadiocese.org/il-gzira?l=1
Il-quddiesa tiġi ċċelebrata kuljum fis-06.45, is-07.30, it-08.00, it-08.30 a.m. u s-06.00 p.m. (Xitwa)/06.30 p.m. (Sajf).
Il-quddiesa tal-Ħdud tiġi ċċelebrata fis-07.00, it-08.00, id-09.30, il-11.00 a.m. u s-06.00 p.m. (Xitwa)/06.30 p.m. (Sajf). Is-Sibt filgħaxija hemm massa fis-05.00 p.m. u fis-06.00 p.m. (Xitwa)/06.30 p.m. (Sajf).
Festa annwali ddedikata lill-Madonna tal-Muntanja Karmel tiġi ċċelebrata fit-tieni Ħadd ta’ Lulju.
Kappella Kristu Redentur [Kattolika Rumana]
Il-knisja ddedikata lil Kristu l-Qarrej li jinsab fin-naħa t’ isfel ta’ triq San Albert, il-Gżira inbniet għad-detriment tas-Sur Albert Grixti. L-arkitett inizjalment kien is-Sur Arthur F Galea iżda ġie fdat f’ idejn it-tifel tas-Sur Grixti li kien gradwa bħala arkitett waqt li l-knisja kienet għadha qed tinbena. Din tlestiet fl - 1930.
Peress li ma ntalab l-ebda permess mill-Kurja tal-Arċisqof għall-bini tal-Knisja, l-Arċisqof irrifjuta li jbierek lill-Knisja u għalhekk fl-1939 dan il-bini nkera lill-Gvern biex jintuża bħala maħżen bi tħejjija għall-Gwerra Dinjija.
Wara t-tieni Gwerra Dinjija, l-Arċisqof aċċetta li jbierek lill - Knisja. Fil-fatt intlaħaq ftehim mal-Arċisqof Curia li l-Knisja kienet se tiġi fdata f’ idejn l-aħwa nisa Agostinjani li kienu jgħixu fid-dar maġenb il-Knisja mibnija wkoll mis-Sur Grixti.
Għalkemm l-aħwa nisa Agostinjani m’ għadhomx jgħixu f’ din id-dar, il-quddiesa għadha tiċċelebra f’ din il-Knisja. Fil-fatt il-quddiesa tiġi ċċelebrata kuljum fis-6.30 a.m.(xitwa) u fis-7.00 a.m. (sajf) u l-Ħdud fis-7.00 a.m. Il-quddiesa tiġi ċċelebrata wkoll is-Sibt filgħaxija fis-6.00 p.m.
Kappella Stella Maris [Kattolika Rumana]
L-iskola li l-aħwa Kristjani kienu fetħu f’ Villa Schinas fl-1904, ġiet trasferita fl-iskola l-ġdida li bnew fl-1938. Għoxrin sena wara, il-kappella tal-kulleġġ infetħet għan-nies li kienu joqogħdu fiż-żona tal-Kulleġġ. Iż-żwiġijiet jistgħu jiġu ċelebrati fiha. Il-quddiesa nhar ta’ Ħadd tiġi ċċelebrata fis-7.00 a.m. u fid-9.30 a.m. F’ jiem il-ġimgħa l-quddiesa tiġi ċċelebrata fis-6.30 p.m. (Sajf) u fis-6.00 p.m. (Xitwa) waqt li nhar is-Sibt il-quddiesa tiġi ċċelebrata fis-6.30 p.m. kemm fis-sajf kif ukoll fix-xitwa.
Knisja Battista tal-Bibbja
Il-Knisja Biblika Battista hija Knisja Internazzjonali tal-Battista Evanġelika Ingliża. Il-Ħadd ikun hemm servizz ta’ filgħodu fl-10.15 a.m. u servizz ta’ filgħaxija fis-6.30 p.m. (Diċembru sa April) u fis-7.00 p.m. (Mejju sa Novembru). Issir laqgħa ta' studju/talb tal-Bibbja nhar il-Ħamis fis-7.00 p.m. Il-pastor jista’ jiġi kkuntattjat fl-indirizz li ġej: Il-Knisja Battista tal-Bibbja, triq il-Madonna tal-Ġebla, il-Gżira, GZR04, Malta. In-numru tat-telefon tiegħu huwa +356 322752 jew +356 340175 jew +356 944 2576. L-indirizz elettroniku huwa [email protected] u l-indirizz tal-websajt huwa www.biblebaptistchurch-malta.org
